Япония Кыргызстанга ирригацияны жакшыртуу үчүн грант берет
Грант берилип жаткан “Сугат каналдарын тейлөө жабдууларын жакшыртуу” долбоору Суу ресурстары кызматынын жер казуучу жана башка жабдуулар менен камсыздоосун жакшыртууга багытталган. Тактап айтканда, Жапониянын эл аралык кызматташтык агенттиги (JICA) Кыргызстан үчүн 1,087 миллиард япон иенине (же 7,2 миллион доллардан бир аз ашык) экскаваторлорду, фронталдык жүктөгүчтөрдү, бульдозерлерди, самосвалдарды жана лоубойлорду сатып алат. Жети аймак үчүн жалпысынан 44 бирдик жабдуулар сатылып алынат.
Акыркы жылдары каналдарды калыбына келтирүү жана тазалоонун толук эместиги алардын кубаттуулугунун төмөндөшүнө алып келди, бул өз кезегинде суу колдонуучуларды суу менен камсыздоону начарлатты. Курулуш жабдууларынын жетишсиздигинен улам, көпчүлүк каналдар дээрлик эч кандай капиталдык оңдоо же модернизациялоосуз иштетилет же каналдын же коллектордун бир аз бөлүгү гана оңдолуп, механикалык түрдө тазаланат. Натыйжада, сугат системалары барган сайын ылайга толуп, каналдын каптамалары бузулуп, гидротехникалык курулмалардын металл жана темир-бетон конструкциялары бузулуп, инфраструктура начарлап баратат. Натыйжада, каналдардын жана коллекторлордун натыйжалуулугу төмөндөп, алардын өткөрүү жөндөмдүүлүгү 30% га чейин төмөндөдү.
Коллектордук жана дренаждык тармактарды механикалаштырылган тазалоонун жетишсиздиги суу басууга жана топурактын шорлонушуна, ошондой эле сугат жерлеринин асылдуулугунун төмөндөшүнө алып келет. Суу ресурстары кызматынын маалыматы боюнча, өлкөдө 50 600 гектар туздуу жер жана 30 500 гектар суу баскан сугат жери бар. Механизмдердин жана ресурстардын жетишсиздигинен улам, мелиоративдик потенциалы начар жерлердин аянты жыл сайын 5% га көбөйүп жатат.
1990-жылдардын башынан бери жаңы техникаларды жана жабдууларды сатып алууга борбордук каржылоо жетишсиз болуп, натыйжада жер казуучу жабдуулар жараксыз абалга келип, жабдуулардын паркы 80% га арзандап кеткен.
Республиканын мамлекеттик сугат курулуштары жыл сайын сел жана суу ташкындарына дуушар болот. Айрыкча климаттын өзгөрүшүнөн улам жер көчкүлөрдүн саны көбөйүп, ошол эле курулуштар жылына бир нече жолу бузулуп жатат.
Сугат маселелерин толук чечүү үчүн Министрлер Кабинети тышкы жана ички булактардан болжол менен 58,8 миллиард сом каржылоону камсыз кылышы керек.
